Wentylacja grawitacyjna i mechaniczna

Tradycyjny, grawitacyjny system wentylacyjny mieszkań polega na usuwaniu zużytego powietrza z pomieszczeń mogących wydzielać zapachy oraz duże ilości wilgoci tj. kuchni, łazienek, WC itp. za pomocą kratek i kominów wentylacyjnych oraz wyrzuceniu go ponad dach budynku. Jednocześnie świeże powietrze dopływa poprzez nieszczelności okien do pomieszczeń „czystych” takich jak pokoje, salony. Ruch powietrza odbywa się zatem w kierunku od pokoi, salonów, sypialni poprzez korytarze, hole do kuchni i łazienek (WC).

Ważne jest tak projektować mieszkania, aby każde pomieszczenie było należycie wentylowane, tzn. aby spełnione były normy odnośnie ilości dostarczonego świeżego powietrza, jak również istniała właściwa cyrkulacja powietrza w pomieszczeniach.

Proces wentylacji grawitacyjnej przebiega poprawnie za sprawą różnicy gęstości powietrza zewnętrznego i wewnętrznego (dokładnie w pionowym kanale wentylacyjnym), bądź powstania ciśnienia dynamicznego na wylocie kanału.

Zatem aby wentylacja grawitacyjna działała poprawnie:

Zależność intensywności wentylacji grawitacyjnej jest inna dla każdego z powyższych warunków, gdy temperatura na zewnątrz maleje względem temperatury w środku, intensywność wentylacji wzrasta w sposób proporcjonalny (tzn. dwukrotny wzrost różnicy tych temperatur powoduje w przybliżeniu dwukrotny wzrost wymiany powietrza). Gdy na dworze zaczyna wiać silniejszy wiatr to intensywność wentylacji rośnie w kwadracie wzrostu prędkości wiatru (dwukrotny wzrost prędkości powodu w przybliżeniu czterokrotnie większą wymianę powietrza).

Uzależnienie procesu wymiany powietrza od warunków pogodowych sprawia, że niezwykle trudno jest nad nim panować a tym bardziej regulować. Dlatego np. zimą podczas mrozów i silnych wiatrów następuje ogromna ucieczka ciepła z domu powodująca szybkie wychłodzenie mieszkania. Próby kontrolowania sytuacji za pomocą np. uszczelnionych okien dają rezultaty w postaci zagrzybionych ścian, a powietrze i tak bywa dosłownie „wysysane” innymi miejscami.

Ponieważ wielkość ciągu kominowego jest wprost proporcjonalna do długości pionowego kanału wentylacyjnego, dlatego w budynkach wielokondygnacyjnych mieszkania na wyższych piętrach prawie zawsze są mniej wentylowane.

Dodatkowym, charakterystycznym zjawiskiem w zbyt szczelnych domach jest tzw. ciąg odwrotny. Ma on miejsce wtedy, gdy np. w kuchni jest wyższa temperatura niż w łazience lub włączony jest wentylator okapu kuchennego. Kanał wentylacyjny w łazience pracuje wówczas jako nawiewny. Jest to szczególnie niebezpieczne, gdy w łazience zamontowany jest gazowy podgrzewacz wody.

Sam proces wentylacji rozumiany tylko w kategoriach odpowiedniej ilości dostarczonego i odprowadzonego powietrza może okazać się niewystarczający do sprawnego usuwania wilgoci z całego pomieszczenia, szczególnie w sezonie grzewczym. Równie ważny jest odpowiedni ruch, czyli cyrkulacja powietrza w pomieszczeniu. Grzejniki c.o. poprzez konwekcję wydatnie zwiększają ten proces. Wielkość konwektywnego ruchu powietrza może być znacznie ograniczona np. wskutek niewielkiej mocy grzejników. Samo dostarczenie zbyt zimnego powietrza do pomieszczenia może być niewystarczające, aby zapobiec zawilgoceniu ścian. Wiele profesjonalnych ekspertyz potwierdza tę tezę. Poniższe rysunki oraz informacje pochodzą z periodyku „Polski Instalator 5/2004”. Wnioski, jakie podaje w nim autor nasuwają jedną konkluzję: najlepszym sprawdzonym sposobem zapewnienia sprawnej wentylacji w nowoczesnym budownictwie mieszkaniowym jest stosowanie układów nawiewno-wywiewnych z podgrzaniem powietrza nawiewanego – najlepiej z odzyskiem ciepła.